Topraklama ve Topraklama Direnci Ölçümü
Topraklamak ,en basit ifade ile elektriksel bakimdan iletken bir parçayi bir topraklama
tesisi üzerinden topraga baglamaktir.Topraklama ise topraklamak için kullanilan araç ve düzenlerin tümüdür.
Ülkemizde alçak ve yüksek gerilimli elektrik tesislerinde topraklama tesislerinin
kurulmasi ,isletilmesi ve denetlenmesi "Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeligi" 'ne göre yapilir.Koruma ve isletme topraklamalari ,topraklama tesislerinin boyutlandirilmasi, yapilmasi ,denetimi ,yoklama ve ölçüm yukarida sözü edilen yönetmelige göre yapilir.

Topraklayicilar

Topraklayicilar konuma göre ; yüzeysel ve derin topraklayici ,biçim ve profile göre ise serit ,boru ,levha ve örgülü iletkenden yapilan topraklayicilar olmak üzere birçok türlere ayrilirlar.

Topraklama Direnci

Topraklama direnci birbirinden ayri birkaç dirençten olusur:
1. Toprak elektroduna baglanan ucun direnci.
2. Gerçek toprak elektrodunun ,topraklama rodunun ,topraklama tabaginin ,topraklama
seridinin ve toprak elektrod aginin olusturdugu direnç.
3. Dagilma direnci ( toprak elektrodu ve toprak potansiyeli arasindaki direnç ).
Baglanti kablosu ve toprak elektrod direnci özellikle dagilma direncine baglidir.Bu da koruyucu önlemler için tam topraklama sartlarinin belirlenmesinde dagilma direncinin hatasiz ölçülmesini gerekli kilar.Yayilma direnci topragin öz ,kendi direncinin yanisira daha çok topraklama elektrodunun sekline baglidir.Toprak elektrodunun



konumu ve topragin durumu iyi bilinse bile metrolojik arastirma yapilmalidir.
Özgül Toprak Direnci

Yukarida bahsedilen özgül toprak direncinin birimi ohm metre 'dir.Homojen toprakla doldurulmus bir kübün arasindaki uzaklik 1 metre olan iki yüzeyi arasindaki dirençtir.Özgül toprak direnci genelde malzemenin cinsine baglidir ( örnegin ; tarla topragi ,kuru kum ,nemli kum vb. birbirinden ayri özgül dirençlere sahiptir).Ayni zamanda iklimsel degi***likler de özgül toprak direnci üzerinde etkilidir.Kuru toprak nemli topraga göre daha yüksek dirence sahiptir.Donmus zemin ,kuru veya ilik kumdan daha yüksek dirence sahiptir.

Topraklama Çesitleri

Topraklama 3 kisma ayrilir:Koruma topraklamasi ,isletme topraklamasi ,yildirima karsi topraklama.
1. Koruma Topraklamasi : Insanlari tehlikeli dokunma gerilimlerine karsi korumak için isletme akim devresinde bulunmayan iletken bir bölümün topraklanmasidir.
Alçak gerilim tesislerinde koruma topraklamasi direnci ;Rk_< 65V / Ia olmalidir.Burada Ia sebeke tarafindan isletme aracinin önüne baglanan asiri akim koruma aracinin açma akimidir.Ia=k*In (In koruma aracinin anma akimidir).
2. Isletme Topraklamasi : Isletme akim devresinin bir noktasinin ,aygitlarin ve tesislerin normal isletilmesi için topraklanmasidir.
3. Yildirima Karsi Topraklama : Yildirim düsmesi halinde isletme geregi gerilim altinda bulunan iletkenlere geri atlamalari büyük ölçüde önlemek için isletme akim devresine ait olmayan iletken bölümlerinin topraklanmasidir.
Rd : Darbe topraklama direnci.
Rd_< Uda / Id
Uda : Izolatör veya yalitkanin darbe atlama gerilimi.
Id : Direkten geçen yildirim akimin tepe degeri.
Rd : Diregin darbe topraklama direnci.

Kaynak:Özkan Otomasyon