TC.
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ
ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ




BİTİRME TEZİ
KONU:
RÖLELER




Çalışmayı yapan:
EFE İSMAİL SAYAR







TEZİ YÖNETEN:
Öğr. Gör. Belike URAL




İZMİT-1998

İÇİNDEKİLER

İçindekiler...........................................................................1
Önsöz.................................................................................2
Teţekkür............................................................................. 3
1. Röleler............................................................................5
1.1 Kontrol Röleleri...........................................................6
1.2 Mekaniksel Tutmalı AA Röleleri.......................................7
1.3 Termostat Röleler.........................................................9

2.Koruma Röleleri...............................................................10
2.1 Bağımsız Sekonder Koruma Rölesi..................................11
2.2 Bağımlı (Ters Zamanlı) Sekonder Koruma Rölesi...............13
2.3 Toprak Hatası Rölesi...................................................17
2.4 Monofaz Topraksız Sekonder Aşırı Akım Rölesi................18
2.5 Trifaz Topraksız Sekonder Aşırı Akım Rölesi....................18
2.6 Trifaz Topraklı Sekonder Aşırı Akım Rölesi......................19

3. Sekonder Koruma Yardımcı Röleleri................................... 20
3.1 Tekrar Kapama Rölesi..................................................20
3.2 UDR Serisi Röle İhbar Kombinasyonu............................21
3.3 Gerilim Kontrol Rölesi.................................................25
3.4 ER-3Y Yardımcı Röle..................................................26
3.5 AR-01 Korna Rölesi....................................................27
3.6 EF-10 Blink Röle........................................................28
3.7 EK-01 Elektronik Korna.............................................29
3.8 Bucholz Rölesi............................................................29
3.9 Diferansiyel Röle........................................................31

4. Gerilim Koruma Röleleri...................................................32
4.1 FKR-Gerilim Kontrol Rölesi.........................................32
4.2 GKR-1 Aşırı Gerilim Kontrol Rölesi..............................34
4.3 DGR-1 Düţük Gerilim Kontrol Rölesi.............................34
4.4 MK-01 Motor Faz Koruma Rölesi..................................35
4.5 FR-01 Faz Sırası Rölesi..............................................36

5.Motor Aşırı Akım Koruma Röleleri.......................................37
5.1 Termik Aşırı Akım Rölesi..............................................38
5.1.1 Eriyici Alaşımlı Termik Birimler..............................39
5.1.2 Bimetalli Aşırı Yük Röleleri....................................39
5.2 Manyetik Aşırı Akım Röleleri........................................41
5.3 Zaman Sınırlamalı Aşırı Yük Röleleri ............................42
5.4 Ani Açmalı Akım Röleleri (Manyetik Açak).....................42
6.Zaman Röleleri.................................................................44
6.1 Pistonlu Zaman Röleleri...............................................44
6.2 Havalı Zaman Röleleri..................................................46
6.3 Motorlu Zaman Röleleri...............................................48
6.4 DA. Seri Zaman Röleleri..............................................49
6.5 Manyetik Zaman Röleleri.............................................50
6.6 Kondansatörlü Zaman Röleleri......................................51
6.7 Elektronik Zaman Röleleri............................................52
6.8 Termistörlü Zaman Röleleri..........................................53
6.9 Termik Zaman Röleleri................................................54
6.10 Programlı Zaman Röleleri...........................................55
6.11 Zaman Rölelerinin Seçimi............................................56

7.Endüstriyel Kontrol Röleleri................................................58
7.1 Start Röleler..............................................................58
7.2 Otomatik Senkron Motor Yol Vericileri............................59
7.2.1. Devre Dışı Röleler................................................59
7.2.2. Kutuplu İkaz Frekans Rölesi...................................59
7.3. Dengeleyici ve Sabit Zaman Kontrollü Yol Verme.............61
7.3.1. Zıt EMK Denetleyicileri ve Gerilim Duyarlı Röleler.....61
7.3.2. İkaz Hızlandırma Rölesi.........................................61
7.3.3. İkaz Kesilme Rölesi..............................................61
7.4 Dört Hızlı İki Sargılı (Değişken Kutuplu) Motor Denetleyicisi
7.4.1. Zorlama Röleleri..................................................63
7.4.2. Hızlandırma Röleleri.............................................63
7.4.3. Yavaţlatma Röleleri...............................................63
7.5. Rotoru Sargılı Motorları Otomatik Hızlandırma....................65
7.6. Motor Kilitleme Rölesi...................................................66
7.7. Ani Durdurma...............................................................66

8. Reaktif Güç Kontrol Rölesi................................................67
8.1 Ölçme ve Karşılaştırma Ünitesi......................................67
8.2 Anahtarlama Ünitesi.....................................................69
8.3 Aşırı ve Düşük Gerilim Koruması....................................69
8.4 Faz Açısı Ölçme ve Yön Belirleme Ünitesi........................71
8.5 Mikroişţlemci.............................................................71

Kaynaklar..........................................................................72
Özgeçmiţ...........................................................................73
Ürün Katalogları..................................................................74






Önsöz

Günümüzde elektrik, sanayiden tıbba kadar, en büyük binalardan an küçük konuta kadar her alana girmiştir. Elektrik günlük yaşama o kadar girmiştir ki, tehlikeli olabileceği tamamen unutulmuştur. Oysa endüstriyel tesislerde ve konut- larda sıkça arızalara rastlanmakta ve her yıl binlerce kişi elektrik arızalarından kaynaklanan kazalara uğramakta, birçok işgücü ve maddi kayıplara neden olmak- tadır. Sonuç olarak üretim akış planları bozulmakta ve ülke ekonomisine zarar vermektedir.
İşte bu tür arızaların ve aksamaların önüne geçilebilmesi için, her türlü elektrik devresinin açılıp kapatılmasını sağlamak, ana devreyi aşırı akım, aşırı gerilim, düşük gerilim gibi birçok tehlikelere karşı korumak veya çalışma süresini belirli zaman dilimlerine göre kumanda etmek, sistemdeki reaktif güç kontrolünü sağlamak amaçları altında bir çok röle çeşidi vardır.
Bugün bir çok firma röle üretimi gerçekleştirmektedir ve bir çok röle çeşidi vardır. Bunların başlıcaları Siemens, AEG, Telemechanic, Federal Elektrik, Entes gibi isimler sayılabilir. Bütün bu kadar çeşitliliğin sonucu olarak istenilen değerde ve istenilen amaçta röle kolaylıkla bulunabilmektedir ve aynı zamanda bu röleler fiyat bakımından da çeşitlilik arzetmektedir.
Bu projemde, rölelerin tanımı,amaçları, piyasada bulunan ve kullanılan röle- lerin teorik olarak çalışma prensipleri, kullanım değerleri, şekilleri ve çeşitli markaların kataloklarının yanısıra bir takım motor devrelerinde kullanılan yardım- cı rölelere yer verilmiştir.
Günümüzde rölelerin kumanda alanındaki önemi, PLC’nin gelişmesi ile azalmasına rağmen, koruma ve kontrol alanındaki önemi tartışılmaz bir boyuttadır.




































Teşekkür
Bu projemin hazırlanmasında bana yardımcı ve destek olan değerli hocam Öğr. Gör. Sn. Belike Ural’a teşekkürlerimi sunuyorum.











1.Röleler
Küçük güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektro- mıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşurlar. Elektromıknatıs bir demir nüve ve üzerine sarılmış bir bobinden meydana gelir. Röle bobini DA’la çalışacaksa demir nüve bir parçadan yapılır. Artık mıknatısıyetten ötürü paletin demir nüveye yapışık kalması, nüvenin ön yüzeyine konmuş küçük bir plastik parçayla önlenir. AA’la çalışacak rölelerin demir nüvesi sac paketinden yapılır. Rölenin titreşim yapması demir nüvenin ön yüzüne konmuş bakır halkayla önlenir. Demir nüve üzerinde bulunan bobin bir veya birkaç sargıdan oluşur. Röle bobinin- de birkaç sargının bulunması, rölenin değişik gerilimlerde kullanılmasını sağlar.
Rölenin paleti kontakların açılıp kapanmasını sağlar. Palet bir yay vasıtasıy- la veya yer çekimi kuvveti nedeniyle demir nüveden uzakta bulunur. Röle kontaklarının yapımında gümüş, tungsten, paladyum, civa metalleri ve tungsten-gümüş, palladyum-gümüş, platin-rutenyum alaşımları kullanılır.



















Şekildeki röle devresindeki anahtar kapatıldığında, bobinden geçen akım rölenin enerjilenmesine sebep olur. Enerjilenen demir nüve, paleti kendisine çeker. Palet üzerinde bulunan kapalı kontaklar açılır, açık kontaklar kapanır. Röle bobini AA’da çalışıyorsa, bobin normal gerilimin %85’i ile %110’u arasındaki bir gerilimde normal olarak çalışabilir. Rölenin paleti ise bobin geriliminin %80’i ile %85’i arasında çekilebilir. Bobin geriliminin %50’si ile %60’ı arasında röle paletini bırakabilir. Eğer röle bobini DA’la çalışıyorsa, normal geriliminin %80’i ile %110’u arasındaki gerilimlerde bobin normal olarak çalışabilir. Röle geriliminin %75’i ile %80’i arsındaki gerilimlerde ise,röle paletini çekebilir. Bobin geriliminin %20’si ile %50’si arasındaki değerlerde röle paletini bırakabilir.
DA’da çalışan röleler ile AA’da çalışan röleler arasında önemli bir farklılık vardır; bu da DA’da çalışan bir rölenin bırakma geriliminin, AA’da çalışan bir röleninkinden daha küçük olmasıdır. Bu nedenle DA’da çalıştırılacak olan rölelere başlama anında büyük, daha sonra küçük gerilim uygulanır. Bunu sağlamak için röleler şekillerdeki gibi bağlanır.









Şekil a’daki devrede R direnci M kontağı ile kısa devre edilmiştir. Bu nedenle devreye gerilim uygulandığında,M röle bobini normal gerilimi ile çalışır ve paletini çeker. Palet çekildikten sonra M kapalı kontağı açılır, R direnci bobine seri olarak bağlanır. Bobin daha küçük bir gerilimde çalışmasına devam eder. Çünkü bu küçük gerilim paleti çekik tutmaya yeterli gelir. Şekil b’deki devrede röle bobininde iki sargı bulunur veya röle bobini üç uçludur. Devreye gerilim uygulandığında küçük dirençli sargı devreye girer. Bu sargıdan geçecek büyük akımın oluşturacağı manyetik alan paleti çeker. Palet çekildikten sonra küçük dirençli sargı devreden çıkar, büyük direçli sargı devreye girer. Eğer röle bobini üç uçluysa, devreye gerilim uygulandığında bobinin bir parçası devreye bağlanır, diğer parçası M kontağıyla kısa devre edilir. Bobinden geçen akımın oluşturacağı büyük manyetik alanla palet çekilir. Palet çekildikten sonra rölenin M kontağı açılır ve sargının tamamı devreye bağlanır. Bobin direnci arttığı için bobinden geçen akım azalır. Fakat bobinden geçen bu küçük akımın oluşturacağı manyetik alan paleti çekik tutmaya yeterli olur.

1.1 Kontrol Röleleri
Manyetik kontrol röleleri; büyük motor yol vericileri ve kontaktörlerin bobinleri ile, kontrol devrelerini açıp kapatmak için bir yardımcı eleman olarak ; küçük motorlar, selenoidler, elektrikli ısıtıcılar, pilot lambalar,sesli sinyal cihazları ve çeşitli röleler gibi küçük yükleri ise doğrudan kontrol etmek için kullanılırlar.
Bir manyetik röle, elektromıknatısı enerjilendiğinde elektrik kontaklarını açan yada kapatan bir elektromıknatıs tarafından çalıştırılır. Elektromıknatısın enerjisi kesildiğinde, yay kuvveti ve ağırlık etkisi ile kontaklar tekrar konum değiştirir. Röleler, genellikle kontak kapasitesini yükseltmek yada daha fazla kontak ekleyerek çok sayıda pilot elemanı çalıştırıp durdurmak için kullanılır.
Rölelerin çoğu kontrol devrelerinde kullanılır ve elektriksel değerleri en fazla 600 V çalıştırabilecekleri düşük akım (0-15A) seviyelerini gösterir. Manye- tik rölelerde, motoru aşırı yükten koruma düzeneği yoktur. Bu tip röleler genel olarak iki iletkenli kontrol sistemlerinde kullanılır.
Röleler, güç devrelerini doğrudan çalışıtırmak yerine kontrol devrelerini açmak ve kapatmak için kullanılır. Rölelerin yaygın uygulama alanları olarak ; motor yol vericilerinin ve kontaktörlerin bobinleri ile diğer rölelerin kontrolü ve selenoidlerin çalıştırılması sayılabilir. Röleler ;küçük ama birçok karmaşık kontrol sisteminin de en önemli anahtarlama elemanıdır. Ev ve sanayi aydınlatma devrele- rinde ve bağımsız aydınlatmalarda düşük gerilim röle sistemleri yaygın olarak kullanılır.


1.2 Mekaniksel Tutmalı AA Röleler
Mekaniksel tutmalı röleler elektromıknatıs tarafından çalıştırılır. Ancak , röle paleti çekildikten sonra mekaniksel bir düzenekle palet çekili tutulur ve rölenin bir kontağı tarafından elektromıknatıs devreden çıkarılır. Böylece bu röleler mekaniksel olarak konumlarını korurlar ve kontaklarını kapattıktan sonra bobinlerinden hiçbir akım geçmez . Bu nedenle, çok sayıda büyük rölenin sürekli olarak çalıştırılması gereken yerlerde ,önemli miktarda elektrik enerjisi tasarrufu sağlanacaktır. Manyetik tutmalı rölelerle karşılaştırıldığında , manyetik rölelerin kontakları elektromıknatıs bobinin uçlarındaki gerilime göre kontaklarının konu- munu korurken, mekaniksel tutmalı röleler; sadece kontrol elemanının bir etkisine göre kontaklarının konumunu korurlar.
Şekildeki devrede, start butonuna basıldığında akım, L1’den start butonu- nun kontaklarından ve kapalı bobin koruma kontağından L2’ye geçerek M bobini enerjilenir .Bu durumda röle çalışmış ve mekaniksel olarak kilitlenmiş olur. Aynı anda M kontakları kapanacağından devre şalteri de kapalı ise lambalar yanacak- tır. Stop butonuna basıldığında ;bobin koruma kontakları da konum değiştirmiş durumda olduğundan röle bobini enerjilenir. Böylece rölenin kilidi kurtarılacağından M kontakları açılır ve lambalar söner .Bu tip rölelerin çalıştır- ma bobinleri sürekli devrede kalacak şekilde tasarlanmaz. Bu nedenle, bobinin yanmasını önlemek için koruma kontakları yardımıyla bobinler otomatik olarak devreden çıkarılır .Bobin koruma kontakları ,enerjilenen röle bobinine göre konum değiştirirler.













Mekaniksel tutmalı röleler elektromekanik elemanlardır.Bu elemanlar, sessiz çalışma, enerji tasarrufu ve devre bağlantısının kesintisiz olması istenen sistemlerdeki anahtarlama devrelerinin emniyetli ve uygun parçalarıdır. Örneğin, otomatik üretim sistemlerinde enerji kesilmesi sırasında, devrenin konumunu koruması oldukça önemlidir. Bu sistemlerde enerji geri geldikten sonra başlangıçtan itibaren değil de, sistem kaldığı yerden itibaren çalışmasına devam etmelidir. Bu tür rölelere; hastane, okul ve resmi binalarda kullanılan kontrol sistemlerinde ihtiyaç duyulur. Mekaniksel tutmalı röleler genellikle manyetik elemanların AA karakteristiklerinden ötürü olan titreşimin az olması istenen yerlerde kullanılır.
Mekaniksel tutmalı röleler,takım tezgahlarının kontrol devrelerinde de çok kullanılır. Bu röleler; sınır anahtarları, zaman röleleri, yol verici kilitlemeleri, fotoelektrik piller ,diğer kontrol röleleri ya da itmeli butonların çalışması ile bir devreyi açıp kapatabilirler. Genellikle mekaniksel kilitlemeli röleler 10-15A’e göre üretilirler.
















1.3 Termostat Röleler
Termostat röleler, rölenin açık yada kapalı uçlarını birleştiren ve yavaş yavaş hareket eden bir elemana sahip 3 iletkenli ölçü tipi termostat kontrollarında yada diğer pilot kontrollarda kullanılır. Termostat kontrol elemanının kontakları genellikle bir yol verici bobininin akımını taşıyamaz. Bu nedenle, yol verici ile termostat kontrol elemanı arasında bir termostat rölesi kullanılmalıdır .
Termostat kontrol biriminin hareketli elemanı kapalı kontağa temas ettiğinde röle enerjilenir ve mühürleme kontağı üzerinden enerjili konumunu korur. Hareketli eleman açık kontağa temas ettiğinde termostat rölesinin bobini kısa devre edilmiş olacağından röle açılır.Bu durumda R direnci devrededir. R direnci genellikle rölenin içerisine yerleştirilmiştir ve güç kaynağının kısa devre olmasını önler. Termostat kontakları birbirine yapışmamalı yada birbirine çok yakın ayarlanmamalıdır. Aksi halde direncin yanmasına neden olunabilir. Ayrıca termostat elemanının akım değeri, rölenin çalıştırılması anında oluşan ani akıma uygun olmalıdır.






































2.KORUMA RÖLELERİ

Enerji dağıtım sistemlerinde transformatör, jeneratör, enerji nakil hattı gibi ekipmanları kısa devre ve toprak kaçağına karşı korumak için kullanılırlar. Bu koruma işlemi gerçekleştirilirken göz önüne alınacak en önemli kural “Selektif Koruma” şartını sağlamaktır. Selektif korumanın amacı şebekenin herhangi bir bölümünde meydana gelen arızayı minimumda sınırlamak için ,yalnız arızalı bölümü en kısa zamanda devre dışı bırakmaktır .Selektif koruma planlaması yapılırken şebekenin tümü göz önünde bulundurulmalıdır,buna ek olarak ,şebekeye gelecekte yapılabilecek ilaveler de dikkate alınmalıdır .Selektif korumanın gerçekleşebilmesi için,dağıtım hattı üzerinde yer alan koruma rölelerinin koordinasyonunun sağlanması gerekir ki,bunu sağlamak için, Bağımlı ve Bağımsız sekonder koruma röleleri kullanılır.
Elektrik santralleri, şalt merkezleri, trafo postaları, enerji iletim ve dağıtım şebekeleri,yük dağıtım merkezleri, fabrikalar ve benzeri yerlerde ortaya çıkabilecek arızalara karşı bu tür röleler kullanılmaktadır. Elektrik devrelerinde görülen belli başlı arızalar şunlardır :
• Kısa devreler
• Aşırı yüklemeler
• Gövdeye veya toprağa kaçak
• Düţük veya yüksek gerilim
• Ters akım
• Dengesiz yüklemeler


2.1 Bağımsız Sekonder Koruma Rölesi
1-Aynı dağıtım hattı üzerinde bulunan rölelerin ,aynı işlem karakteristiğine sahip olması gerekir.
2-Aynı dağıtım hattı üzerinde bulunan rölelerin açma gecikmelerinin “Zaman Basamağı” şeklinde ayarlanması gerekir. Yani, bir enerji dağıtım sisteminde, kaynaktan itibaren sıralanmış röle dizisinde, açma zamanları kaynağa en yakın olanın açma zamanı en uzun olmak üzere basamak şeklinde azalacak durumda ayarlanır. Yani kaynak dibindeki rölenin açma gecikmesi en uzun ,hat sonundaki röleninki en kısa olacaktır .Bu işlem gerçekleştirilirken röleler arasında en az “0.5 Sn’lik” bir koordinasyon zamanı bırakmak gerekir. Şekilde aynı hat üzerinde sıralanmış bir röle dizisinin basamak zamanları görülmektedir.









Burada röle açma zamanlarını seçerken dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta da kaynağa en yakın rölenin açma zamanının seçilmesidir .Bu süre selekti- viteyi sağlayacak kadar uzun ,fakat kaynağı koruyacak kadar kısa olmalıdır , çünkü kaynağa yakın noktalarda daha büyük hata akımları oluştuğundan, şebeke- de daha büyük hasar söz konusudur. Bu sakınca nedeniyle ters zaman karakteris- tiğine sahip (Bağımlı Koruma Röleleri ) röleler geliştirilmiştir.

BKR Serisi Bağımsız Sekonder Koruma Röleleri
a)BKR-13T : Trifaz toprak korumalı sekonder aşırı akım koruma rölesi
b)BKR-13 : Trifaz sekonder aşırı akım koruma rölesi
c)BKR-11 : Monofaz sekonder aşırı akım koruma rölesi
d)BKR-11T : Toprak hatası rölesi

Çalışma Prensibi :
BKR Serisi rölelerin faz ve toprak koruma birimleri ,akım ayar değerleri farklı olmakla birlikte, aynı çalışma ilkesine sahiptirler. Bu nedenle, yalnızca monofaz topraksız sekonder koruma rölesi anlatılmıştır.













Şekilde görüldüğü gibi,tek bir faz birimi 7 ayrı bölümden oluşmaktadır. Röle girişindeki akım trafosundan gelen akım bilgisi , “giriş devresi”(2) tarafından filtre edilerek ve düzenlenerek “akım ayar ve start devresine”(3) ve ani açma devresine (5) iletilir. (3) nolu devre ,giriş devresinden akım bilgisini ,ayarlanan akım değeri ile karşılaştırır. Eğer gelen akım değeri ,ayarlanan akım değerinden büyük ise ,röle üzerindeki “Yeşil Işık” söner. Akım ayar devresinin ayarı “I>A” düğmesi ile yapılır. Yeşil ışık söndüğü anda (4 nolu) “gecikme zaman devresi” çalışarak zaman sayma işlemini başlatır. Ayarlanan süre sonunda ,arıza durumu devam ederse çıkış rölesini (7) çektirir ve koruma fonksiyonu gerçekleşir. Gecikme zaman devresi ayarı 0.1ile10 sn. arasında olmak üzere “t (sn)” düğmesi ile yapılır.
Ani açma devresi (5), I>A ile ayarlanan I akımının 3 ila 10 katı olarak ayar imkanı sağlar. Gecikmesiz olarak çıkış rölesini çektirir.
Hafıza devresi (6) ,çıkış rölesini komutun hangi devreden geldiğini belirler ve rölenin ön panelinde yer alan “ani” veya “gecikmeli” ikaz ışığını yakar. Arıza durumu ortadan kalkmış olsa bile “Reset” butonuna basılmadan ikaz ışığı sönmez
Ayarlama :
Ayar işlemi ön panelde yer alan ayar düğmeleri ile gerçekleştirilir.
Faz I>A :Açma akım ayarı 2.5-10 A arası ayarlanabilir.
t (sn) :Gecikme zamanı 0.1-10 sn arası ayarlanabilir.
I»=k.I»A :Ani açma ayarı I>A’nın 3-10 katı arası
Örnek :
I (A) :3 A
t (sn) :3 sn
I»=k.I»A :4 değerine ayarlanmış olsun
Bu koruma rölesinin akım devresinde ,arıza halinde 3 A’in üzerinde bir arıza akımı akacağı kabul edilerek yapılmıştır. Hat akımı 3A’i aştığı taktirde “I>A” ikaz ışığı söner ,zaman sayımı başlar ve 3 sn. sonunda röleyi çektirerek devreyi açar. Arıza akımının “3A x4 :12A” aşması halinde ani devresi çalışır ve gecikmesiz olarak devreyi açar.

Toprak :
I>A :Açma akım ayarı 0.6-3 A arası ayarlanabilir.
t (sn) :Gecikme zaman 0.1-10 sn arası ayarlanabilir.
I»=k.I»A:Ani açma ayarı I>A’nın 3-10 katı arası .

Test İşlemi :
Rölenin ön panelinde yer alan test butonuyla gerçekleştirilir. Ani açma düğmesi “10” konumuna alınarak rölenin ani açma yapması önlenir. Test butonuna basıldığı anda “I>A” yeşil ikaz ışığı söner ve zaman sayımı başlar. Ayarlanan zaman gecimesi sonunda röle çeker ve gecikmeli açmanın gerçekleştiğini belirleyen ikaz ışığını yakar ve ışık reset butonuna basılana kadar yanık kalır. Eğer röle üzerinde hem faz ,hem toprak koruması yer alıyorsa , gecikme zaman ayarı daha kısa olan koruma rölesi açma komutunu verir .

Teknik özellikler :
1- Akım ve Zaman Ayarları :Potansiyometre ile sürekli ayarlanabilir
2- Zaman Devresi
Faz ve Toprak :0.1 - 10 sn. arası ayarlanabilir
Ayar Hatası :% 5
3- Akım Devresi
Anma Akımı : In
In Faz :5 A
In Toprak :1 A
Aşırı Yük Akımı : 2 x In Sürekli
4- Akım Ayarları
Gecikmeli Açma Akımı :2.5 - 10 A Faz (0.5 -2 In)
: 0.6 - 3 A Toprak (0.6 - 3 In)
Ayar Hatası : % 5
Ani Açma Akımı : I>A x (3 - 10)
Ayar Hatası : % 5
Ani Açma Zamanı :60 msn
5- Yardımcı Beslenme :24 V ,110 V DC , ±10
İstek üzerine değişik yardımcı besleme geriliminde çalışan cihaz yapılabilir
6- Kontaklar
Faz : 1 Adet NO kontak
Toprak: 1 Adet NO kontak
Kontak Akımı :5A
Max. Kapama Gücü : 1250 VA , 250 W DC
Max. Kesme Gücü : 1250 VA AC , 250 W DC
7-Ortam Sıcaklığı : -5 C ; +50 C
8-İzolasyon : IEC -255 ‘e göre
a)Bütün terminaller-Toprak arası:2 kV/50 veya60 Hz.1 dk
b)Akım girişleri hariç bütün terminaller-Akım uçları arası
2 kV/ 50 veya 60 Hz. 1 dk.
9-Yüksek Frekans Gürültüsü
Etkilenmediği Gürültü Seviyesi :2.5 ve 1 kV - 1 MHz
Bağlantı Şekli : Klemensli
10-Boyutlar :144 x 144 x 165 mm. Tip PR 14
Ağırlık : 1.8 kg
Pano Pencere Genişliği : 140 x 140 mm.





2.2 Bağımlı (Ters Zamanlı) Sekonder Koruma Rölesi
1-Aynı dağıtım hattı üzerinde yer alan koruma rölelerin eş zaman karakte- ristiğine sahip olması gerekir.
2-Aynı dağıtım hattı üzerinde yer alan koruma rölelerin açma gecikmesi “Akım / Zaman Basamağı” şeklinde ayarlanması gerekmektedir. Başka bir deyişle kaynaktan uzaklaştıkça ayarlanan “Akım / Zaman Basamağı” küçülmelidir, böylece hat sonundaki röle en küçük açma gecikmesine sahip olacaktır. Bu durum şekilden daha iyi anlaşılabilir.













Görüldüğü gibi en kısa açma zamanı R4’te gerçekleşmektedir ve kaynağa doğru açma zamanları uzamaktadır. Ayrıca eş zaman karakteristiğine sahip röle kullanımının önemi görülmektedir. Çünkü aksi halde eğriler birbirini keseceğinden selektivite sağlamak mümkün olmaz.

IKRSerisiBağımlı(Ters Zamanlı)Sekonder Koruma Rölesi
a)IKR-23T :Trifaz toprak korumalı sekonder aşırı akım koruma rölesi
b)IKR-23 :Trifaz sekonder aşırı akım koruma rölesi
c)IKR-21 :Monofaz sekonder aşırı akım koruma rölesi
d)IKR-21T :Toprak hatası rölesi
Çalışma Prensibi :
IKR Serisi rölelerin faz ve toprak koruma birimleri ,akım ayar değerleri farklı olmakla birlikte,aynı çalışma ilkesine sahiptirler. Bu nedenle, yalnızca monofaz topraksız sekonder koruma rölesi anlatılmıştır.










Şekilde görüldüğü gibi ,tek bir faz birimi 7 ayrı bölümden oluşmaktadır. Röle girişindeki akım trafosundan gelen akım bilgisi , “giriş devresi”(2) tarafın- dan filtre edilerek ve düzenlenerek “akım ayar ve start devresine”(3) ve ani açma devresine (5) iletilir. (3) nolu devre ,giriş devresinden gelen akım bilgisini, ayar- lanan akım değeri ile karşılaştırır. Eğer gelen akım değeri ayarlanan akım değe- rinden büyük ise,röle üzerindeki “Yeşil veya Sarı Işık” söner. Akım ayar devresi- nin ayarı “I>A”düğmesi ile yapılır. Yeşil ışık söndüğü anda (4 nolu) “gecikme zaman devresi” çalışarak zaman sayma işlemini başlatır. Ayarlanan süre sonunda, arıza durumu devam ederse çıkış rölesini (7) çektirir ve koruma fonksiyonu gerçekleşir. Gecikme zaman devresi ayarı “t” düğmesi ile yapılır.
Gecikme zamanı röle ile birlikte verilen zaman karakteristik eğrileri üzerinden hesaplanır. Röle üzerinde yer alan her ”t” değeri için grafikte akım katlarının fonksiyonu olarak bir ters zaman eğrisi verilmiştir. Grafik üzerinden görüldüğü gibi arıza akımı büyüdükçe gecikme zamanı kısalmaktadır.
Ani açma devresi (5) ,(I>A)ile ayarlanan I akımının 3 ila 10 katı olarak ayar imkanı sağlar ve gecikmesiz olarak çıkış rölesini çektirir. Hafıza devresi (6), çıkış rölesini açtıran komutun hangi devreden geldiğini belirler ve rölenin ön panelinde yer alan “ani veya gecikmeli” ikaz ışığını yakar.




Ayarlama :
IKR Tipi röleler 3 değişik tip olarak imal edilmektedir.
a)Normal ters zamanlı (Normal Invers Time )
b)Çok ters zamanlı (Very Invers Time )
c)Aşırı ters zamanlı (Extremely Invers Time )

Değişik koruma ihtiyaçları için kullanılan bu 3 tip röle değişik Akım / Za- man karakteristiğine sahiptir.Örnek olarak çok ters zamanlı bir röleyi incele- yelim
Röle üzerinde aşağıdaki ayar düğmeleri yer almaktadır ,
I>A :Açma akım ayarı 2.5-10 arası ayarlanabilir
t (sn) :Gecikme zaman eğrisi seçici ,her “t” değeri için grafikte bir zaman akımı eğrisi yer alır.
I»=k.I»A :Ani açma ayarı I>A ‘nın 3 -10 katı arası

Örnek :
I>A :6 A
“t” :2 sn
I»=k.I»A :6 değerine ayarlanmış olsun

Grafik üzerinde görüldüğü gibi, koruma rölesi ayarlanan akımın 1.15 katında start etmekte ve zaman sayımını başlatmaktadır. Gecikme zamanı “t” düğmesi ile seçilmiş olan 2 eğrisi üzerinde hesaplanır. “IA” ile tanımlanmış arıza akımını , “I” start akımının 1,2,3,4,5,6 katları için açma zamanları aşagıdaki tabloda verilmiştir :

I (A) IA (A) IA /I t (sn)
6 6.6 1.1 5.8
6 12 2 1.6
6 18 3 1.2
6 24 4 0.84
6 30 5 0.64
6 36 6 Ani Açma
Test İşlemi :
Rölenin ön panelinde yer alan test butonuyla gerçekleştirilir. Ani açma düğmesi “10” konumuna alınarak rölenin ani açma yapması önlenir. Test butonuna basıldığı anda “I>A” yeşil ikaz ışığı söner ve zaman sayımı başlar. Ayarlanan zaman gecimesi sonunda röle çeker ve gecikmeli açmanın gerçekleştiğini belirleyen ikaz ışığını yakar ve ışık reset butonuna basılana kadar yanık kalır.






Teknik özellikler :
1- Akım ve Zaman Ayarları :Potansiyometre ile sürekli ayarlanabilir
2- Zaman Devresi
Çalışma Değeri :I x 1.15
Çalışma Eğrileri : Normal Ters Zamanlı IKR 20 Serisi
Çok Ters Zamanlı IKR 30 Serisi
Aşırı Ters Zamanlı IKR 40Serisi
Hata Sınıfı Akımda : % 5
Zamanda :%5 1.5xIn değerinin üzerinde. %5’ten daha az
3- Akım Devresi
Anma Akımı : In
In Faz :5 A
In Toprak :1 A
Aşırı Yük Akımı : 2 x In Sürekli


4-Akım Ayarları
Gecikmeli Açma Akımı :2.5 - 10 A Faz (0.6 -3 In)
: 0.6 - 3 A Toprak (0.6 - 3 In)
Ayar Hatası : % 5
Ani Açma Akımı : I>A x (2 - 10)
Ayar Hatası : % 5
Ani Açma Zamanı :60 msn
5-Yardımcı Beslenme :24 V ,110 V DC , ±10
İstek üzerine değişik yardımcı besleme geriliminde çalışan röle yapılır.
6- Kontaklar
Faz : 1 Adet NO kontak
Toprak: 1 Adet NO kontak
Kontak Akımı :5A
Max. Kapama Gücü : 1250 VA , 250 W DC
Max. Kesme Gücü : 1250 VA AC , 250 W DC
7-Ortam Sıcaklığı : -5 C ; +50 C
8-İzolasyon : IEC -255 ‘e göre
a)Bütün terminaller-Toprak arası:2 kV/50 veya60 Hz.1 dk
b)Akım girişleri hariç bütün terminaller-Akım uçları arası
2 kV/ 50 veya 60 Hz. 1 dk.
9-Yüksek Frekans Gürültüsü
Etkilenmediği Gürültü Seviyesi :2.5 ve 1 kV - 1 MHz
Bağlantı Şekli : Klemensli
10-Boyutlar :144 x 144 x 165 mm. Tip PR 14
Ağırlık : 1.8 kg
Pano Pencere Genişliği : 140 x 140 mm.



2.3 Toprak Hatası Rölesi
Toprak Rölesi 3 fazın yıldız noktasından toprağa akan akımı ölçer. Şebeke yükünün dengeli olması halinde yıldız noktasından toprağa akan akım sıfırdır. Küçük dengesizlikler halinde ise küçük değerlerde akım akar. Eğer fazlardan birinden toprağa kaçak olursa bu denge bozulur ve toprağa büyük bir akım akar ve röleyi çalıştırır. Bu akımı ölçmek için şekildeki gibi bağlantı yapmak gerekir.

























2.4 Monofaz Topraksız Sekonder Aşırı Akım Rölesi
Her faz için ayrı röle kullanılarak trifaz koruma yapılmak istendiğinde 3 adet monofaz sekonder röle şemadaki gibi bağlanarak yapılır. Bu tür koruma,arızanın hangi fazda olduğunun bilinmesi istendiğinde kullanılır.











2.5 Trifaz Topraksız Sekonder Aşırı Akım Rölesi
Trifaz korumayı tek röle ile gerçekleştirmek için şemadaki bağlantı yapıla- rak kullanılır.






















2.6 Trifaz Topraklı Sekonder Aşırı Akım Rölesi
Trifaz koruma ve toprak korumasını tek röle ile gerçekleştirebilmek için şemadaki bağlantı yapılır.
















3.Sekonder Koruma Yardımcı Röleleri

Koruma sisteminin ana elemanı olan “Aşırı Akım Sekonder Koruma Rölesi- nin” uygulamasında koruma hücresinde yer alması gereken yardımcı elemanlara ihtiyaç vardır. Uygulama amacına bağlı olarak bu yardımcı rölelerden biri, birkaçı veya hepsi bir arada koruma sistemi bünyesinde kullanılır. Bu amaçla aşağıdaki yardımcı röle sistemleri imal edilmişlerdir :

• TKR-12 :Tekrar Kapama Rölesi
• UDR Serisi :Röle İhbar Kombinasyonu
• ER-3Y :Yardımcı Röle
• AR-01 :Alarm Korna Rölesi
• EK-01 :Korna
• EF-10 :Blink Röle (Flaţör)


3.1 Tekrar Kapama Rölesi
TKR Serisi Tekrar kapama rölesi ,aşırı akım sekonder koruma röleleri ile birlikte kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Enerji dağıtım sistemlerinde koruma ekipmanlarının önemli bir parçasıdır. Dağıtım şebekesinin orta ve yüksek gerilim hatlarında meydana gelen arızaların %80’i şebekeyi geçici olarak devreden çıkar- makla ortadan kaldırmaktadır,çünkü bu süre, elektrik arkının deiyonize olması için yeterli olmaktadır. Bu işlem hatlarda meydana gelen geçici arızaların uzun elektrik kesintilerine neden olarak, kullanıcının zarar görmesini önler.
Bu amaçla geliştirilen “TKR-12” rölesi koruma düzeninden gelen arıza ihbarını değerlendirir ve kesiciyi ,seçilen kapama adedine ve zaman gecikmelerine uygun olarak tekrar devreye sokar. Eğer arıza durumu ortadan kalkmışsa kesici kapanır ve sistemde elektrik kesintisi olmaz,arıza durumunun devam etmesi halinde tekrar kapama işlemlerinin bitiminde devreyi açar ve dağıtım şebekesinin enerjisini keser.

Kullanım ve Çalışma Prensibi :
Röle üzerinde 3 tane zaman ayarı yer almaktadır.
A- 1.Kapama Zamanı :1. Kapama için istenilen bekleme süresini ayarlar.
B- 2.Kapama Zamanı :2. Kapama için istenilen bekleme süresini ayarlar.
C- 3.Kapama Zamanı : Kesicinin kilitlenmesi için istenilen bekleme süresini ayarlar

Ayrıca röle üzerinde “2 tane anahtar” , “3 tane sinyal ışığı”, “1 Mekanik numaratör” yer almaktadır.

• Tekrar Kapama Adedi Anahtarı : Tekrar kapama adedini 1-2 adet olarak seçmek için kullanılır.
• Serviste - Servis Dışı Anahtarı :Röleyi servis dışı etmek ve son açma işleminden sonra röleyi resetlemek için kullanılır.
• 24 V DC Işığı :Röle DC yardımcı gerilimin var olduğunu gösterir.
• İşlem Işığı :Tekrar kapama rölesinin işlem durumunda olup olmadığını gösterir.
• Son Açma Işığı :Arıza durumunun devamı sonucunda,açma işleminin ger- çekleştiğini ve kesicinin devreyi kesin olarak açtığını belirler. Röle servis dışı anahtarıyla resetlenene kadar bloke kalır ve ışık yanmaya devam eder.
• Mekanik Numaratör :Gerçekleţen tekrar kapama adedini sayar.











Tekrar kapama adedini “1” olarak seçelim.Bağlantı şemasından görüldüğü gibi, bağlantı klemensinin 2 no’lu ucuna uygulanan aşırı akım rölesi kontağı kesiciyi açtırdığı anda “Tekrar kapama rölesinin” 1. kapama zaman devresinde zaman sayımını başlatır ,ayarlanan zaman sonunda kesiciye klemensin 10 no’lu ucundan tekrar kapama komutunu gönderir. Tekrar kapatma komutuyla birlikte, kilitleme zaman devresi çalışmaya başlar. Bu durumda 2 ihtimal söz konusudur.
I-Ayarlanan kilitleme zamanı içerisinde ikinci bir arıza akımı gelmez ,röle kendi kendini resetleyerek ,yeni bir tekrar kapama işlemi için hazır duruma gelir.
II-Ayarlanan kilitleme zamanı içerisinde ikinci bir arıza akımı gelir ve röle son açma durumunu geçerek kesiciyi açtırır ve röle servis anahtarıyla resetlenene kadar bu durumda kalır, yeni bir işlem yaptırmaz .

Tekrar kapama adedi “2” olarak seçildiğinde, kilitleme zaman devresi kesi- ciye iletilen “2inci” kapatma komutuyla birlikte çalışmaya başlar ve I.,II. şıklarda anlatılan işlemler aynen geçerli olur.
Bütün bu fonksiyonlara ek olarak, rölenin bağlı bulunduğu kesici herhangi bir nedenle elle açıldığında röle tekrar kapama işlemi yapmaz.

Teknik Özellikler :
Zaman Ayarları : 1. Kapama Zamanı :4-80 sn.
2. Kapama Zamanı :4-80 sn.
Kilitlenme Zamanı :4-80 sn.
Ayar Hatası : + %5
Tekrar Kapama : 1-2 ,ön panelde yer alan anahtar ile seçilir.
Tekrar Kapama Sayısı : Ön panelde yer alan “Elektro-Mekanik Numara- tör” ile sayılır.
Servise Alma :Ön panelde yer alan anhtar ile alınır.
Yardımcı Gerilim : 24 V AC , ±25
Ortam Sıcaklığı : -10 C ,+55 C
Çıkış Kontakları :2 Adet normalde açık kontak.
Kontak akımı :10 A
Kapatma gücü : 2500 VA
Bağlantı Şekli : Klemensli
Boyutları : 144 x 144 x 165 mm. Tip PR 14
Pano Pencere Genişliği : 140 x 140 mm
Ağırlık : 1 kg.



3.2 UDR Serisi Röle İhbar Kombinasyonu
Trafo merkezlerindeki koruma sistemlerinde, işlem kontrol sistemlerinde, enerji dağıtım santrallerinde alçak ve yüksek gerilim tesislerinde kullanılır. Sis- temde olabilecek arızaları ihbar düzenine ileterek akustik ve optik ihbar alınma- sını sağlayan UDR serisi röleler 2 tip olarak üretilmektedirler.

a) UDR-10 On İhbarlı Röle
UDR-10 ihbar sayısı fazla olan tesislerde kullanılır ve 10 ihbar ünitesinden oluşur. İç bağlantı şemasında görüldüğü gibi ,koruma düzeninin “k” kontağı üze- rinden alınan arıza ihbarı “R” rölesini çektirir. “R” rölesi ,”r” kontağı üzerinden kendisini kilitler. Aynı anda “r3” kontağı da ışıklı ihbar göstergesindeki ilgili sinyal lambasını yakar. Cihaz içindeki “j”rölesi de kontağını kapatıp açar ve ilgili klemens uçlarına kısa süreli bir impuls gönderir. Bu uçlara bağlı “AR-01” Korna rölesi bu impuls ile kilitlenerek “EK-01” kornanın çalışmasını sağlar. “R” rölesi- nin “r2”kontağı ise değişik amaçlar için veya toplam ihbar çıkışı için kullanılır.

















Teknik özellikler :
İşletme gerilimi : 24 V DC , ±%20
110V DC , ±%15
Röle bobini gücü : 1.5 W
Çıkış Kontakları :Kontak Akımı :6 A
:Max. Kontak Gücü :1250 VA ,250 W DC
Montaj : Pano içine dikey
Boyutlar :Tip UR 28
Ağırlık : 2 kg.

B1 :Korna susturma butonu (Uyarı sonrası çalışan kornayı susturmak için)
B2 :İhbar silme butonu (Işıklı ihbar silmek için kullanılır)
B3 :Lamba test butonu (Tüm lambalar yanar)




















b) UDR-06 Altı İhbarlı Röle
UDR-06 İhbar sayısı kısıtlı olan tesislerde kullanılır ve 6 ihbar ünitesinden oluşur. İç bağlantı şemasında görüldüğü gibi UDR-06 ,UDR-10’dan farklı olarak röleler 3’lü grup halinde monte edilmişlerdir. Bu montaj şekli kullanıcıya kumanda ve ihbar gerilimlerini ayırma olanağı sağlar. Dolayısıyla 3 giriş açma kumandası, 3 giriş ihbar için kullanılır.
Bu özelliklerin dışında çalışma prensibi UDR-10 ile aynıdır ve “K” kontağı üzerinden alınan ihbarla “R” rölesi kilitlenerek çalışır ,farklı olarak “J” rölesi korna rölesi görevini yapar ,harici korna rölesi “AR-01” bağlamak gerekmez.“R” rölesinin “r2” kontağı ise değişik amaçlar için kullanılabilir.













B1 :Korna susturma butonu (uyarı sonrası çalışan kornayı susturmak için )
B2 :İhbar silme butonu (ışıklı ihbarı silmek için kullanılır )
B3 :Lamba test butonu (B3’e basıldığında bütün lambalar yanar )

Teknik Özellikler :
İşletme Gerilimi : 24 V ,±%20 ;110 V DC , ±%15
Röle Bobin Gücü : 1.5 W
Çıkış Kontakları : Kontak Akımı 6 A
Max. Kontak Gücü : 1250 VA ,250W DC
Ortak Sıcaklığı : -5 C ,+50 C
Montaj :Pano İçine Dikey
Boyutlar :Tip UR 28
Ağırlık : 2 kg.

















3.3 DK-05 Gerilim Kontrol Rölesi
DC kesildi rölesi diye de adlandırılan gerilim kontrol rölesi,yüksek ve alçak gerilim tesislerinde kumanda geriliminin kontrolü için geliştirilmiştir. Kumanda geriliminin kesilmesi veya kısa devre olması halinde radar düzenini uyarır, akustik ve optik ihbar alınması sağlar.












S1 : Ana kumanda anahtarı
S2 : İhbar kesme anahtarı
F1 : 5A sigorta
F2 : 5A sigorta
R : Sinyal lambası
Klemens : 9 adet

Kontrol edilecek kumanda gerilimi ve diğer çıkışlar için cihaz üzerinde 9 adet bağlantı klemensi yer almaktadır.Kumanda gerilimi P1-P2 uçlarına uygulanır, S1anahtarı “1” konumuna alındığında “R” rölesi çeker.
1-2 no’lu klemens uçlarından kontrol edilmiş DC gerilim alınır. Normal çalışma halinde cihaz üzerindeki ikaz lambası sönüktür, herhangi bir arıza nede- niyle kumanda gerilimi kesilir veya bir kısa devre sonucu F1-F2 sigortalarından biri atarsa “R”rölesi bırakır. Şemadaki “Çok hücreli Y.G tesisinde DK-05” uygu- lamasını göz önüne alalım.











“R” rölesinin bırakması sonucunda, 5-5 nolu klemenslere ihbar gerilimi uygulanmış oldugu için, cihaz içindeki “L” lambası yanar.
Rölenin “r2” kontağı “S” anahtarı üzerinden, 4 nolu klemens uçlarından ihbar röle kombinasyonuna arıza ihbarını iletir, böylece tüm hücrelerin kumanda gerilimi kontrolları toplam ihbar olarak röle kombinasyonunda değerlendirilir.
Arıza devam ettiği sürece,toplam ihbarın ışıklı ihbar tablosunda kalmasını önlemek için “S2” anahtarı “0” konumuna alınır ve ihbar silinir, DK-05 üzerindeki ihbar ise yanmaya devam eder,böylece röle kombinasyonu yeni ihbarları değerlendirmeye hazır hale gelir. Sistemdeki arıza giderildikten sonra “DK-05” yeniden devreye alındığında “S2” anahtarı tekrar “1” konumuna alınmalıdır,aksi halde toplam ihbar çıkışından akustik ve optik ihbar alınır. Boşta kalan “r3”kontağı ise çeşitli maksatlar için kullanılabilir, şemadaki uygulamada 7 nolu klemensten hücreye DC kesildi ihbarı vermek için kullanılmıştır.

Teknik Özellikler :
İşletme Gerilimi : 24 V DC ,± %20
110 V DC ,± %15
Röle Bobin Gücü : 1.5 W
Çıkış Kontakları : Kontak Akımı : 6A
Max. Kontak Gücü : 1250 VA ,250 W DC
Ortam Sıcaklığı : -5 C ,+50 C
Montaj : Pano içine dikey
Boyutlar :Tip PK 04
Ağırlık : 0.5 kg.


3.4 ER-3Y Yardımcı Röle
ER-3Y Serisi röleler ,koruma ve kumanda sistemlerinde yardımcı eleman olarak kullanılmak amacıyla geliştirilmişlerdir. Kumanda sistemlerinde,düşük bobin harcaması ve yüksek kontak gücü nedeniyle kontak çoğaltmak amacıyla kullanılırlar. ER-3Y kullanmanın diğer faydası ,ana kumanda cihazının kontak yükünü hafifleterek ömrünü uzatmaktır. Çünkü herhangi bir arıza durumunda 3Y kolayca değiştirebilinir, fakat koruma cihazının değişmesi masraflı olur.






Teknik Özellikler :
İşletme Gerilimi : 24 V DC ,± %20
110 V DC,± %15
Röle Bobin Gücü : 1.5 W
Çıkış Kontakları : 2W + 1S ; 2W +1Ö
Kontak Akımı : 10 A
Max. Kontak Gücü : 1250 VA ,250 W DC
Ortam Sıcaklığı : -5 C ,+50 C
Montaj : Pano İçine Dikey veya klemens rayına
Boyutlar :Tip PK 10
Ağırlık : 0.3 kg




3.5 AR-01 Korna Rölesi
AR-01 Korna Rölesi ,ihbar sisteminde yer alan korna ,siren gibi akustik sinyallerin kumandası için geliştirilmiştir. AR-01 Korna rölesi,İhbar Röle Kombinasyonundan alınan ihbar impulsuyla (min 15ms) çeker ve 1 nolu klemensi üzerinden kendisini kilitler. 2-3 ve 4-5 nolu klemens uçlarına çıkarılmış 2 adet açık kontak korna, siren gibi akustik sinyal cihazlarını çalıştırır. Korna susturma butonuna basılana kadar akustik ihbar devam eder.Rölenin ihbar giriş uçları a1-a2 uçlarıdır. Bu röle ile yapılmış uygulama örneği ve iç bağlantı şeması aşağıda gösterilmiştir.


























Teknik Özellikler :
İşletme Gerilimi : 24 V DC ,± %20
110 V DC ,± %15
Röle Bobini Gücü : 1.5 W
Min. Uyarma İmpulsu : 15 msn
Çıkış Kontakları : 2 Adet NO
Kontak Akımı : 6A
Max. Kontak Gücü : 1250 VA ,250W
Montaj : Pano İçine Dikey veya Klemens Rayına
Boyutlar : Tip PK 10
Ağırlık : 0.3 kg
3.6 EF-10 Blink Röle
İhbar sistemlerinde,akustik ve optik ikazların kesintili çalışması için kullanılan bir flaşör röledir. İhbar sistemlerinde kolay dikkat çekmek için ikazın kesintili olması istenmektedir, bu nedenle EF-10 bu sistemlerin önemli bir parçasıdır. EF-10, a1-a2 uçlarına uygun işletme gerilimi uygulandığı anda çalışmaya başlar. Çıkış rölesi, 1-10 sn arası ayarlanabilir zaman aralıklarıyla 0.5 sn’lik impulslar üretir, çıkış kontaklarına bağlanan herhangi bir optik veya akustik ikaz cihazını kumanda eder. Bu işlem a1-a2 bobin uçlarına gerilim uygulandığı sürece devam eder. Bu çalışma şekli aşağıdaki diyagramdan daha iyi anlaşılabilir.










Teknik Özellikler :
İşletme Gerilimi : 24 V DC ,± %20
110 V DC ,± %15
220 V AC ,± %15
Harcanan Güç : 1.5 W DC
1.8 VA AC
İmpuls Süresi : 0.5 sn
İmpuls aralığı : 1-10 sn ayarlı
Çıkış Kontakları : 1 Enversör
Kontak Akımı : 6A
Max. Kontak Akımı: 1250 VA ,250 W DC
Montaj : Pano içine dikey
Boyutlar :Tip PK 10
Ağırlık : 0.5 kg

3.7 EK-01 Elektronik Korna
İhbar sistemlerinde akustik uyarı cihazı olarak kullanılmak üzere geliştiril- miştir. Tamamen elektronik yapıda olan korna yüksek ses verimine karşılık, yardımcı kaynaktan çok az güç çekmektedir. Ses verimi piezo-hoparlör kullanı- larak arttırılmıştır, çok gürültülü bir ortamda dahi diğer seslerden kolayca ayırd edilebilecek, 3 kHZ kesintili bir ses üretilmektedir. Bağlantı klemens uçlarına gerilim uygulandığında çalışmaya başlar. DC kornalarda ters bağlantıya karşı koruma tedbiri alınmıştır, polarite yanlış uygulandığında korna çalışmaz, polarite değiştirilerek çalışması sağlanır.

3.8 Bucholz Rölesi
Güç Transformatörlerinde meydana gelen bir iç arızada, gaz oluşumunun etkilerini araştıran BUCHOLZ ,kendi adıyla anılan bir röleyi gerçekleşmiştir. Rölenin mekanik yapısını oluştururken,gaz birikimi ve yağ akış hızı gibi özellik- leri değerlendirmiştir.
Basit yapısı nedeniyle ucuz olmasına rağmen, iç arızada oldukça süratli bir koruma elemanıdır. Arıza anından itibaren 50-100 msn. içinde çalışmasının müm- kün olduğunu göstermiştir.
Röle, trafo kazanı ile yağ genleşme kabı arasını birleştiren boru arasına bağlanır. Rölenin dış kabı dökme demirden yapılmış olup, içerisinde trafo kaza- nından çıkan hava kabarcıkları veya gazın etkisi ile hareket edebilen iki şaman- dıra vardır. Isınma veya yanma sonucunda trafo kazanında oluşan gaz veya hava kabarcıkları, şamandıraları etkileyerek önce alarm devresini kapatarak ikaz verdirir ,daha sonra trafonun primer ve sekonderine konulmuş olan kesici bobin- lerini etkileyerek arıza daha da büyümeden trafoyu devre dışı eder.
Bucholz Rölesinin çalışmasından sonra, rölenin üst kısmında toplanan gazın incelenmesi halinde, arıza oluşumu hakkında bilgi edinmek mümkündür. Bu amaca yönelik olarak Bucholz rölesinin üst kısmı cam kap içine alınır yada bu kısma gözetleme penceresi yerleştirilir. Cam kap veya gözetleme penceresinden, oluşan gazın miktarı ve renginin belirlenmesi sonucu, arıza hakkında belirli bir bilgiye sahip olunabilir ;
1) Toplanan gazın miktarı, arızanın büyüklüğü hakkında bilgi verir
2) Toplanan gazın renginden arızanın nedeni %80 oranında anlaşılır
a-Beyaz renkli gaz ,kağıt izolasyonunun yandığını
b-Siyah veya Gri renkli gaz ,izolasyon yağının yandığını
c-Sarı renkli gaz ,ağaç kısımların hasara uğradığını
d-Renksiz olan gaz ise hava olduğunu belirler.
Şişenin içindeki gaz ,rölenin üzerindeki boşaltma musluğundan boşaltılır- ken kibrit yanaştırılarak çıkan gazın yanıcı olup olmadığı kontrol edilir. Yanıcı ise transformatörde iç arızanın olduğu anlaşılır.

Bucholz Rölesini Çalıştıran Arızalar :
Bir kısmı amacına uygun olmamasına rağmen Bucholz Rölesini çalıştıran arızalar ve arızanın şekline göre çalışan devreleri aşağıdaki gibidir,

Arızanın Şekli Çalışan Devre
• Nüve arızası Alarm
• Elektrikli devrede kötü temas durumu Alarm
• Güç trafosunun primer yada sekonder
sargısında oluşan; sarımlar,sargılar Alarm ve Açma
veya sargı tank arızası
• Yağ seviyesinin dütmesi durumu Önce Alarm sonra Açma
• Yağ sirkülasyon pompasının
hava emmesi durumu Alarm ve Açma
• Deprem durumu Alarm ve Açma
























3.9 Diferansiyel Röle
Generatör ve trafoların sargılarının korunmasında kullanılır. Generatörün her iki tarafına akım trafosu konmuştur. Normal çalışmada röle uçlarındaki gerilim sıfırdır. Çünkü her iki trafonun eşit ve zıt yönlü akımları röleyi çalıştırmaz. Fazlardan birinde arıza varsa, rölede bir gerilim oluşur. Bunun sonucu röle kesiciye kumanda ederek devrenin açılmasını gerçekleştirir. Diferansiyel rölenin gereksiz yere devre açmalarına engel olmak için, bir zaman rölesi ile birlikte kullanılması uygun olur.













4.Gerilim Koruma Röleleri

Gerilim Koruma Röleleri şebekede oluşan gerilim düzensizliklerine karşı işletmede kullanılan Elektrik, Elektronik kumanda sistemi, motor gibi ekipman- ları korumak için kullanılırlar. Bu amaçla aşağıdaki tiplerde imal edilirler :
1-FKR Serisi Gerilim Kontrol Rölesi
2-GKR-1 Aşırı Gerilim Kontrol Rölesi
3-DGR-1 Düţük Gerilim Kontrol Rölesi
4-MK-01 Motor Faz Koruma Rölesi
5-FR-01 Faz Sırası Rölesi


4.1 FKR Serisi Gerilim Kontrol Rölesi

a)FKR-3A (Trifaz Gerilim Kontrol Rölesi) :
Trifaz, alt-üst gerilim sınırı her faz için ayrı olarak ayarlanabilen 1-60 sn. ayarlı açma gecikmeli bir koruma rölesidir. Tamamiyle elektronik yapıda olup 10A’lik çıkış kontağı vardır.
Bu gerilim rölesi şebeke gerilimini doğrudan alçak gerilim tarafından kontrol etme imkanı sağlar. Röle üzerinde her faz için yer alan alt ve üst sınır ayar düğmeleriyle kontrol edilmek istenen gerilim bölgesi ayarlanır. Ani gerilim tepelerinden etkilenerek hatalı açmalar 1-60 sn’lik açma gecikmesiyle önlen- miştir. Ayrıca cihaz üzerinde her faz için, gerilim değerinin, ayarlanmış olan gerilim değerine göre düşük,normal veya yüksek olduğunu gösteren ikaz ışığı vardır. Çıkış rölesi gerilimin normal değerlerinde çekili durumdadır ve kontakları kapalıdır. Anormal gerilim değerlerinde ayarlanan gecikme süresi sonunda röle bırakır ve kontağı açar, gerilimin normal hale dönmesiyle kendini resetler ve röle çekerek kontağını kapatır.

















b)FKR-3B (Trifaz Gerilim Kontrol Rölesi) :
Trifaz, alt-üst gerilim sınırı her faz için ayrı olarak ayarlanabilen 1-60 sn. ayarlı açma gecikmeli bir koruma rölesidir. Tamamiyle elektronik yapıda olup , 1 adet 10A’lik çıkış kontağı vardır.
Bu gerilim koruma rölesi,bir yüksek gerilim tesisinde,gerilim ölçü trafosu- nun sekonder uçlarından elde edilen 100V gerilimin kontrolü için kullanılır. Sekonder gerilimi belirli bir çevirme katsayısıyla primer gerilime eşdeğer oldu- ğundan ,100V gerilim değerinin kontrolü, bize şebeke gerilim değerini kontrol etme imkanı sağlar.Röle üzerinde her faz için yer alan alt ve üst sınır ayar düğmeleriyle kontrol edilmek istenen gerilim ayarlanır. Ani gerilim tepelerinden etkilenerek hatalı açma olmaması için 1-60 sn’lik açma gecikmesi cihaz üzerinde yer almaktadır. Ayrıca cihaz üzerinde her faz için, gerilim değerinin, ayarlanmış olan gerilim değerine göre düşük,normal veya yüksek olduğunu gösteren ikaz ışıkları ile ,çıkış rölesinin konumunu gösteren ikaz ışığı vardır.
Çıkış rölesi gerilimin normal değerlerinde çekili durumdadır ve kontakları kapalıdır. Anormal gerilim değerlerinde ayarlanan gecikme süresi sonunda röle bırakır ve kontağı açar, gerilimin normal hale dönmesiyle kendini resetler ve röle çekerek kontağını kapatır.














c)FKR-1B (Mononfaz Gerilim Kontrol Rölesi) :
Monofaz ,alt-üst gerilim sınırı ayarlı, 1-60 sn açma gecikmeli bir koruma rölesidir,tamamiyle elektronik yapıda olup 1 adet 10A’lik çıkış kontağı vardır.Bu gerilim koruma rölesi monofaz sistemlerde gerilim kontrolü için kullanılır. Doğrudan şebeke geriliminin kontrolü 220 V AC veya ölçme trafosunun 100V çıkışından kontrol için 100 V AC,girişli olarak imal edilmektedir. Çalışma ve ayar prosedürü trifaz tiplerin aynısıdır.














4.2 GKR-1 Trifaz Aşırı Gerilim Kontrol Rölesi
Trifaz ani açmalı bir aşırı gerilim koruma rölesidir. Tamamiyle elektronik yapıda olup 6A gücünde bir çıkış kontağı vardır. Üç fazlı kumanda sistemlerinde, kompanzasyon panolarında aşırı gerilimden ekilenen “Kondansatör”, elektronik kumanda sistemleri, motorlar gibi ekipmanların korunması için kullanılır. Doğru- dan şebekeye bağlanarak cihaz üzerinde yer alan ayar düğmesinden gerilimin üst sınırı ayarlanır. Şebeke gerilimi bu değeri aştığında röle ani olarak çeker ve kontağını kapatır. Gerilim normale döndüğünde röle kendini resetler ve kontağını açar.











4.3 DGR-1 Düţük Gerilim Kontrol Rölesi
Üç fazlı sistemlerde,düşük gerilimden zarar gören elektronik kumanda ve kontrol sistemleri ,motor gibi ekipmanların korunmasında kullanılır. Uzun süreli bir enerji kesintisinden sonra ani olarak enerji geri gelirse, makinanın zarar görme ve çalışanların kazaya uğrama ihtimali vardır. Bu nedenle böyle durumlarda motorun hemen çalışmaya başlamasını önleyen elemanlar kullanmak gerekir. Motorun yeniden çalışmasını önleyen yöntemlerden bir tanesi, düşük gerilim kontrol rölesidir. Bu eleman,bir manyetik yol verici ve ani kontaklı itmeli buton merkezi ile kullanıldığında kısa süreli enerji kesilmesinden sonra motor besleme kaynağına otomatik olara geri bağlanacaktır.Enerjinin kesilme süresi,düşük gerilim kontrol rölesinin ayarlanan zamanını aşarsa yada durdurma butonuna basılırsa motor otomatik olarak tekrar çalışmayacaktır. Bu durumda başlatma butonuna basılarak motor yeniden çalıştırılmalıdır
Düşük gerilim kontrol rölesi doğrudan şebekeye bağlanarak cihaz üzerinde yer alan ayar düğmesinden gerilimin alt sınırı ayarlanır. Şebeke gerilimi ayarlanan değerin altına düştüğünde normalde çekili olan röle ani olarak bırakır ve çıkış kontağı konum değiştirir. Gerilim normale döndüğünde röle kendini resetler ve tekrar çekili konuma döner.











4.4 MK-01 Motor Faz Koruma Rölesi
Sanayi tesislerinde yaygın olarak kullanılan elektrik motorlarının 2 faza kalarak aşırı ısınması ve yanması sıkça rastlanan arıza kaynaklarından biridir. Motor korumasında vazgeçilmez bir eleman olan “Termik Manyetik Röle”, gerek elektromekanik yapısı ,gerekse akımının demaraj akımının karşılanabilmesi için akım ayarının yüksek tutulması nedeniyle koruma işleminde yetersiz kalmaktadır.





























Bu olumsuz etkileri ortadan kaldıracak şekilde tasarlanmış bulunan MK-01 Motor Koruma Rölesi başlıca üç ayrı koruma fonksiyonunu yerine getirir :
a)Motorun herhangi bir nedenle 2 faza kalması
b)Her 3 faz mevcut olduğu halde, fazlardan birisinin geriliminin, nominal değerinin %20 altına düşmesi veya yükselmesi
c)Motor srgı ısısının 110 C’nin üstüne çıkması (Bu koruma tipi için PTC termistör kullanıllır).
Yukarıda belirtilen 3 olumsuz durumdan herhangi birinin ortaya çıkması halinde, MK-01 rölesi, 0.2 sn’de motor kontaktörünü açarak motoru devre dışı bırakır.

4.5 FR-01 Faz Sırası Rölesi
Girişe gelen R,S,T fazları doğru sıralandığı taktirde çıkış veren FR-01 Faz sırası rölesi ,ters faz olayının hayati önem taşıdığı trifaz sistemlerin korunmasın- da kullanılmak üzere geliştirilmiştir.
Eğer girişteki R,S,T fazları doğru sırada ise röle üzerindeki ışık yanar ve çıkış rölesi bırakık konumdadır. Eğer fazlar ters ise, ışık söner ve çıkış rölesi çeker. Bu konumda iki fazın yerini değiştirmek yeterli olacaktır. Genellikle FR-01 faz sırası rölesinin kullanıldığı alanlar, Gemi pompa sistemleri ve hava kompresörleridir.
















Faz kesilme ve değişme rölelerinin, motorları, makinaları ve insanları faz kesilmesine ve değişmesine karşı korumak için başka şekillerde tasarımları da bulunmaktadır. Örneğin, faz hattına seri bağlanan akım duyarlı bir devre ile yol vericinin bobin devresine bağlanan bir röleden meydana gelen bir röle çeşidi olabilir. Algılama devresi sürekli olarak motorun hat akımını algılar. Eğer bir faz kesilirse ,algılama devresi bunu hemen algılar ve bir rölenin yol verici bobinini açmasına ,dolayısıyla motorun devreden çıkarılmasına neden olur.



5.Motor Aşırı Akım Koruma Röleleri

Bir elektrik motoruna aşırı yük binse de kendiliğinden durmaz ve yanıncaya kadar çalışmaya devam eder. Eğer motor belli bir süre,motor sargılarının yalıtkanlığını bozacak seviyede iç yada dış ısı etkisine maruz kalırsa bozulacak ve yanar.
Bu problemin çözümü ,ihtiyaç duyulan güçten daha büyük güç kapasitesi olan bir motor kullanmak olabilir.Ancak aşırı yüklenmenin dışında,motorun ısın- masına neden olabilecek başka etkenler de olduğundan bu pratik bir çözüm değil- dir. Bir motor soğuk iklime sahip bölgelerde ,sıcak iklime sahip bölgelere göre daha az ısı ile çalışacaktır. Yüksek çevre sıcaklığı da motora normalden daha fazla akım çekiyormuş gibi etkiler ve motor sargılarının yalıtkanlığını bozar
Motorun yetersiz soğutması da yüksek ısıya neden olur. Motorlar, üzerle- rindeki yüksek ısıyı dışarıya verecek düzeneğe sahip olmalıdır.Ağır yükle yol verme anında oluşan yüksek darbe akımıda motorun ısınmasına neden olur. Nor- mal yüklerdeki darbe akımıda ısıya neden olabilir.Gerilim dalgalanması, düşük gerilim ve faz kesilmesi gibi bir motorun ısınmasına neden olan bir çok etken vardır.Ayrıca,motorun dönmesini zorlaştıran (kilitli rotor durumu gibi) etkilerde ısınmaya neden olur. Bütün bu ısı değişiklerine, kendi kendisini ayarlayacak bir motor tasarlamanın güçlüğü açıktır.Bu nedenle, motoru aşırı ısınmadan koruya- cak çeşitli elemanlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Bir motor için en uygun aşırı yük koruması ,özellileri motorun ısınma eğrisine çok benzeyen akım duyarlı bir eleman kullanmaktır. Bu eleman, motor tam yükünü aştığında motor devresini açacaktır. Koruyucu elemanın en uygun çalışma şekli; küçük,kısa ve aşırı yüklerde motorun çalışmasını sürdürmesi,ancak sürekli aşırı yüklerde motoru kısa zamanda devreden çıkarmasıdır. Bu amaçla, çift elementli, zaman gecikmeli sigortalar kullanılabilir ,ancak yenilenememesi ve değiştirilmek zorunda olması, bu elemanların en önemli sakıncasıdır.
Aşırı yük röle düzeneği motor korumasının kalbidir. Bir motor ,ancak aşırı yük rölesi izin verdiği sürece çalışabilir. Çift elementli sigortalar gibi aşırı yük rölelerinin karakteristikleri, motorun yol alma sürecindeki darbe akımını koru- yacak şekildedir. Bununla birlikte aşırı yük röleleri ,motorun normal çalışması sırasında tam yük akımının üstündeki küçük aşırı yüklerde de koruma sağlar. Sigortaların aksine aşırı yük röleleri normal konumlarına geri alınabilir. Böylece hiç bir parça değiştirilmeden yeniden kullanılabilir. Aşırı yük rölelerinin kısa devre koruması yapmadığı unutulmamalıdır. Kısa devre koruması genellikle ayırıcı şalterlerin kutusuna yerleştirilen sigortalar ve devre şalterlari gibi aşırı akım koruyucu elemanların görevidir.
Bir motor tarafından çekilen akım, motor yükünün ve motor ısısının doğru bir ölçüsüdür. Bu nedenle ,motoru aşırı yükten korumak için kullanılan aşırı yük röleleri genellikle motor akımına bağlanır. Motor akımı röleden geçerken onun çalışmasını etkiler. Eğer tehlikeli bir aşırı akım geçerse bu akım ,bu akım röleyi çalıştırarak manyetik yol vericinin kontrol devresini açar ve motoru hattan ayırır Böylece motorda maksimum çalışma ömrü sağlanır.
Motoru aşırı ısıdan korumak üzere, aşırı yük yada normal çalışma koruması sağlamak amacıyla ,çekilen akımı belirli bir değerde sınırlayabilmesi için yol vericilerde aşırı yük röleleri kullanılır. Motora uygun koruyucu aşırı yük rölele- rinin ve ısıtma elemanlarının büyüklüğünü ,ulusal elektrik yönetmelikleri belirler.
Denetleyici, normal olarak motorla aynı odaya yada aynı alana yerleştirilir. Bu nedenle aynı çevre sıcaklığına maruz kalır. Termik aşırı yük rölesinin açma karakteristiği, motorun etkilendiği gibi odanın sıcaklığından etkilenir. Bu durum, motor sargılarını tehlikeli sıcaklıklarda açan termik bir röle elemanının seçilme- siyle sağlanır. Aşırı bir akım çekildiğinde röle, yol vericinin enerjisini keserek motoru durdurur.
Aşırı yük röleleri, Termik ,elektronik ve manyetik röleler olarak sınıflandı- rılabilir. Manyetik aşırı yük röleleri sadece aşırı akımlara tepki gösterir ve sıcak- lıktan etkilenmez. Adından da anlaşılacağı gibi termik aşırı yük rölelerinin çalışması ,çevre sıcaklığının yükselmesine ve aşırı yük akımının neden olduğu sıcaklığa bağlıdır. Termik aşırı yük röleleri ;eriyici alaşımlı ve bimetalli olmak üzere 2 alt gruba da ayrılabilir.

5.1 Termik Aşırı Akım Rölesi
Bu rölenin bimetalli ve eriyici alaşımlı olmak üzere iki çeşidi vardır. Üç fazlı sistemlerde termik aşırı akım röleleri genellikle her fazın üzerine, nadiren de iki fazın üzerine konur. Bu röleler ya bir kapalı kontağı müşterek olarak kumanda ederler veya herbiri kendisine ait kontağı açarak motoru korumuş olur. Termik aşırı akım röleleri çeşitli akım değerleri için yapılırlar. Her termik aşırı akım rölesi belirli iki akım değeri arasında çalışır. Röle üzerinde bulunan bir ayar vidasıyla, rölenin istenen motor akımına ayarlanması sağlanır.






















5.1.2 Eriyici Alaşımlı Termik Birimler
Şekilde,ısıtıcı eleman ve lehim kabından oluşan eriyici alaşım birimi gösterilmiştir. Lehim kabı ,mandallı çarkı belirli bir konumda tutar. Isıtıcı elemandan aşırı motor akımı geçtiğinde lehim yığınını eritir. Bu durumda mandallı çark, eriyen lehim içerisinde serbestçe dönebilecektir. Yay kuvvetinin de etkisiyle mandallı çark dönerek yol vericinin kontrol devresindeki normalde kapalı kontakları açar ve motoru durdurur. Motor tekrar çalıştırılmadan ve aşırı yük rölesi normal konumuna alınmadan önce lehim yığının katılaşması için bir soğuma sürecine ihtiyaç duyulur.













Eriyici alaşımlı termik birimler değiştirilebilir. Bunlar, ısıtıcı eleman ve lehim kabı arasında sabit bir ilişkiyi sağlayan parçalı bir yapıya sahiptir. Sonuç olarak bu birim, alanında çok kullanılabilir yapmak için üretim sırasında ayarlanmıştır. Bu önemli özellik,diğer aşırı yük rölelerinde yoktur. Farklı büyüklükteki motorlara uygun açma akımları elde etmek için geniş bir değiştirilebilir ısıtıcı birim seçeneği sunulmuştur. Bunlar, farklı tam yük akım değerleri olan motorlarda tam bir aşırı yük koruması sağlar.Termik birimler,akım değerine göre ve motrun tamyük akımına uygun olarak seçilir. Motor devresi ile seri bağlandığından ,yol vericiye yerleştirilmiş bu ısıtıcı elemanlar olmadan motor çalışmaz.

5.1.3 Bimetalli Aşırı Yük Röleleri
Bu elemanlar özellikle iki tip uygulamada kullanılmak üzere tasarlanır : Otomatik yeniden kurma ve bimetalli röle uygulamaları. Otomatik yeniden kurma özelliği ,bu elemanın elle kurma işleminin kolayca gerçekleştirilemediği yerlere monte edildiği ve otomatik konumda iken ayarlanabileceğini ifade eder.
Otomatik yeniden kurma konumunda, bir açma işleminin ardından röle soğuduktan sonra röle kontakları otomatik olarak yeniden kapanacaktır. Yeniden kurma butonuna erişmek güç olduğunda bu özellik önemli bir üstünlüktür. Otomatik (iki iletkenli) pilot kontrol elemanlarıyla kullanıldığında, otomatik yeniden kurmalı aşırı yük röleleri tercih edilmez. Çünkü bir aşırı yük nedeniyle kontaklar açıldıktan sonra röle kontakları otomatik olarak bir süre sonra geri kapanacağından ,aşırı yüke neden olan arıza bulunup giderilmeden motor otomatik olarak yeniden çalışacaktır. Aşırı yüke neden olan arıza giderilmediği sürece motorun çalışması tekrarlanacak ve kısa süreli de olsa tekrarlı darbe akımı ve aşırı yük akımının toplam etkisi nedeniyle motor yanacaktır.
Çoğu bimetalli röleler, ısıtıcı birimlerinin normal değerinin %85’inden %115’ine kadarlık değerlerde devreyi açacak şekilde ayarlanabilir. Bu özellik, bir büyük röle yeterli koruma yapmadığında ve kullanılan ısıtıcı birim, gereksiz açıp kapama yaptığı zamanlarda yararlıdır.
Bimetalli rölelerde kontrol devresinin hareketi, birleştirilmiş iki metalin genleşme farkından dolayı ortaya çıkar. Hareket ,ısı altında kaldığında metaller- den birinin diğerinden daha fazla uzamasından dolayı

ilgili şekilleri göremiyorum. yardım eder misiniz