Bina içi Tesisatın Bakım ve Gerekliliği
Bakım faaliyetinin temel amacı, olabilecek muhtemel arızaların önlenmesi veya
geciktirilmesidir. Bu sayede olabilecek kazaların önlenerek maddi hasarlarında önüne
geçilmesi amaçlanmaktadır.
Özellikle günümüz iletişim çağında iş trafiğinin yoğunluğu, firmaların ticari
faaliyetlerini yürütebilmesi için sürekli iletişim halinde olmaları ya da bir haber ajansının
haber akışı, küreselleşmenin de bir sonucu olarak haberleşmenin önemini ve bu sektördeki
bakım faaliyetlerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Bir haberleşme sistemini oluşturan sistemlerin güvenilirliği çok büyük önem
taşımaktadır. Haberleşme tesisatlarında kullanılan sistemlerin üretiminde aranan standartlar
son derece yüksek olup bu sistemlerin bakımı da bir o kadar gereklidir.
Bir ürün kullanıcı memnuniyeti açısında üç özelliğe sahiptir. İlk özellik güvenilirliktir;
bir sistemin istenen şartlarda kendisinden beklenen fonksiyonları istenen zaman aralığı
içinde yerine getirme olasılığıdır. İkinci özellik ise bakım yapılabilirlik; bir sistem arıza
yaptığında tekrar çalışır duruma getirebilme kolaylığıdır. Üçüncü özellik olan minimum
maliyet ise diğer iki faktörü gerçekleştirmede ulaşılacak en az maliyet değeridir.
Güvenilirlik, sistemin performansını gösteren bir parametredir ve sistemin artan görev
zamanına (ömrüne) bağlı olarak azalır. Bir sistemin güvenilirliği sistemin yapısına ve
dolayısıyla sistemi oluşturan elemanların güvenilirliğine bağlıdır. Sistemi oluşturan
elemanların ömrü ise sistem içindeki çalışma sürelerinin bir fonksiyonudur. Dolayısıyla bir sisteme uygulanan bakım işlemlerinin sistemin verimli ömrü üzerinde oldukça büyük etkisi
vardır.
Bir ürünün güvenilirliği ilerleyen kullanım süresi boyunca başlangıçtaki kalitesini
koruyabilmesidir. Fakat bir ürüne ne kadar bakım yapılırsa yapılsın, tasarım yapıldığı ilk
güvenilirlik değerinin üzerine çıkılamaz. Ancak bu değer korunabilir ya da bu değere
yaklaşılabilir.
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinin Zayıf Akım Tesisleri başlıklı 69.maddesi
uyarınca yeni yapılan binalarda bina içi telefon (ankastre) tesisat projesinin Türk Telekom’ca
hazırlanan teknik şartnameye uygun olması, proje kontrol edilmeksizin yapı ruhsatı
düzenlenmemesi, projelerin doğru olarak uygulanıp uygulanmadığının yapı yerinde kontrol
edilmesi, şartname hükümlerine uygun olarak yapılmayan yapılara yapı kullanma izin
belgesi düzenlenmemesi, eski binalarda da standardına uygun olmayan ankastrelerin zaman
içinde düzeltilmesi gerekmektedir.
Genelde sistemlere uygulanan bakım, düzeltici bakım ve önleyici (koruyucu) bakım
olmak üzere ikiye ayrılır.

Düzeltici Bakım
Düzeltici bakım ya da onarım, arızalar oluştuktan sonra, sistemi mümkün olabilecek
en kısa süre içinde tekrar çalışır duruma getirerek servise vermek için yapılan bakım
işlemleridir. Bu tür bakımın ne sıklıkla yapılacağı önceden bilinemediğinden plansız bakım
olarak da adlandırılır. Bir sisteme uygulanan düzeltici bakım miktarı o sistemin
güvenilirliğine bağlıdır.
Düzeltici bakım kapsamında bina içi haberleşme tesisatında arıza tespiti, bina içi
haberleşme tesisatında arıza giderme ve telefon makinesi arızalarını sonraki öğrenme
faaliyetlerinde öğreneceksiniz.

Önleyici Bakım
Önleyici (koruyucu) bakım, sistem çalışır durumda iken arızalar oluşmadan önce
yapılan planlı bakımdır ve önceden belirlenen periyotlarda yürütülür. Önleyici bakımın
amacı; kullanım süresi boyunca oluşan yıpranma, gevşeme, toz, nem vb. etkileri minimuma
indirerek sistemin güvenilirliğini arttırmak ve plansız bakımları en aza indirerek toplam
bakım maliyetlerini azaltmaktır.
Onarılabilir elemanlara belli periyotlarla uygulanan önleyici bakımın bozulmaların
sıklığını azaltmaya oldukça büyük bir etkisi vardır.
Onarılabilir bir elemanda, önleyici bakımın avantajlı olabilmesi için sağlanması
gereken iki önemli koşul vardır. Önleyici bakımın maliyeti onarım ya da yenisi ile
değiştirilme maliyeti ile yaklaşık aynı mertebede olmamalıdır. Aksi takdirde bakım
ekonomik bir alternatif olamaz.

Bina içi haberleşme tesisatında koruyucu bakım kapsamında;
Santral kartları temizlenebilir. Çalışma ortamındaki toz, sistemin çalışmasını olumsuz
etkiler. Nem ve toz, bir santral sistem kartı üzerindeki elektronik devrelerde kısa devrelere,
dolayısıyla sistemin tümünün arızalanmasına sebep olabilir. Kartların tozu uygun bir fırça ile
temizlenebilir. Yoğun toz olan santral kutularının içi elektrik süpürgesi ile temizlenebilir.
Kartlara zarar vermemeye özen göstermelisiniz. Temizlik esnasında santralin elektrik
bağlantısının kesik olmasına dikkat ediniz.
Tüm elektronik cihaz kartlarında olduğu gibi santrallerde kullanılan kartlar da
vücudumuzdaki statik elektriğe karşı duyarlıdır. Bu yüzden kart temizlik için sökülüp
takılırken yalnız kenarlarından tutulmalı, mümkünse topraklama bileziği kullanılmalıdır.
Tamir için servise yollanması gerektiğinde mutlaka yedek kartın içinden çıktığı antistatik
torba kullanılmalıdır.
Her elektronik elemanın belirli bir çalışma ömrü olduğundan özelliklerini zamanla
yitirebilirler. Örneğin; besleme ünitesinde, gereğinden fazla veya az bir gerilim sistemin
çalışmasını olumsuz etkiler. Besleme ünitesi ölçümlerinde dikkatli olmalısınız. Ünitedeki
yüksek gerilim size zarar verebilir. Bu noktada yapılan ölçümlerde, AVO metrenin problarını
(ölçüm uçları) dik tutmalısınız. Genelde yapılan dikkatsiz ölçümler sonucunda, bir noktaya
değdirilen prob aynı zamanda başka bir noktaya da değmekte ve kısa devrelere neden
olmaktadır. Dikkatli olunuz!

Bağlantı elemanları kontrol edilmeli, gevşeyen bağlantı elemanları sıkılmalıdır. Bu
işlemi mutlaka uygun uçlu (düz, yıldız) ve yalıtkan saplı tornavida ile yapınız.
Oluşabilecek elektrik kesintilerinde, sistemin çalışmasını devam ettiren besleme
üniteleri (akü) mevcuttur. Bu tür sistemlerde her ne kadar otomatik akü şarj sistemleri olsa
da şarj ünitesi bozulabilir ya da zamanla aküler şarj edilebilme özelliklerini yitirebilirler.
Akü gerilimlerinin ölçülmesi, bakımının yapılması, herhangi bir elektrik kesintisinden dolayı
doğabilecek olumsuzlukları giderecektir.
Uzun süreli elektrik kesintilerinde, sistem sürekli aküden besleneceğinden dolayı
aküler boşalmış (deşarj) olabilir. Akülerin bozuk ya da şarj tutmadığına karar vermeden önce
gerekli ölçümleri dikkatlice yapmalısınız.