AŞIRI AKIM RÖLELERİ

Elektrik motorlarını aşırı akımlardan korumak için kullanılanelamanlara aşırı akım rölesi adı verilir. Sigortalar elektrikdevrelerinde hatları korumak için kullanılırlar. Motorların aşırıakımlardan korunmaları sigortalarla yapılmaz.

Buşonlu sigortaların normal ve geçikmeli olarak çalışan iki çeşidivardır. Gecikmeli çalışan sigortalar, motor devrelerindeki iletkenlerinkorunmasında kullanılırlar. Normal sigortalar ise motor ve başka tipalıcı devrelerinde iletkenleri korurlar. Eğer sigortanın bağlı olduğudevreden 3 kat fazla akım geçerse normal sigorta 1 saniyede, geçikmelisigorta 5 saniyede devreyi açar. Aşırı akım rölelerinin termik vemagnetik olmak üzere iki çeşidi vardır.

MENYETİK AŞIRI AKIM RÖLERİ

AKIM RÖLERİ

Bu röle motor akımının manyetik etkisi ile çalışır. Manyetik aşırı akımrölesi bobin, demir nüve ve kontak olmak üzere 3 kısımdan oluşur.Normalde kapalı olan kontak kumanda devresine konur. Rölenin bobinimotor akımını taşır.

Aşırı akım rölesinin bobininden normal değerinin üzerinde bir bobingeçerse, demir nüve yukarıya doğru çekilir. Demir nüvenin yukarıyadogru haraketi, kapalı kontağın açılmasına sebep olur.

Bazı ev tipi cihazlarda örneğin buz dolaplarında kullanılan aşırı akımröleleri, mbelirli bir sürenin sonunda otomatik olarak kurulurlar,Aşırı akım rölelerini yapan bazı firmalar, röle üzerine bir vidakoyarlar. Röle bu vidayla ya elle veya otomatik kurulacak şekildeayarlanır.

Akımın kısa aralıklarla normal değerinin üzerine çıkdığı durumlardaaşırı akım rölelerinin kullanıldığı devrenin açılmaması gerekir. Çünkübu durum geçicidir ve motor için tehlikeli değildir.
Motor için asıl tehlikeyi, motordan sürekli olarak geçecek aşırı akımyaratır. Aşırı akım motorun sıcaklık derecesini yükseltir ve yanmasınasebeb olur.


TERMİK AŞIRI AKIM RÖLESİ

Bu sölenin bi metalli ve ergiyici alaşımlı olmak üzere iki çeşidivardır. Bimetalli aşırı akım röleleri de direkt ve endirekt ısıtmalıolmak üzere iki şekilde yapılırlar. Bu tip aşırı akım rölesinde bimetalin üzerinde bulunan ısıtıcı, motor akımını taşır. Motor içintehlike yaratacak değerde bir akım sürekli olarak ısıtıcıdangectiğinde,meydana gelen ısı bimetali sağa doğru büker.

Bimetal kapalı olan kontağı acarak,kontaktörün bobin akımını keser. Güçdevresindeki kontaklar açılır ve motor sebekeden ayrılır.

Akım kısa bir süre için normal değerinin üzerine çıkarsa, ısıtıcıbimetali ısıtacak imkanı bulamaz. Motor için tehlikeli olmayan bu gibidurumlarda ısı transferindeki gecikme,rölenin çalışmasını önler.Buyüzden yağlı zaman gecikme ünitesini bu tip rölede kullanmakgerekmez.Termeik asırı akım röleleri elle veya otomatik olarakkurulacak sekilde imal edilirler.Bazı termik asırı akım rölelerininüzerinde bulunan bir vida ile rölenin elle veya otomatik kurulmasısağlanır.Üç fazlı sistemlerde termik asırı akım rölelerini genellikleher fazın üzerinde, nadiren de iki fazın üzerine konur.Bu röleler yabir kapalı kontağı müşterek olarak kumanda ederler veya her birikendisine ait kontağı açarak motoru korumuş olur.Termik aşırı akımröleleri çeşitli akım değerleri için yapılırlar.Her termik aşırı akımrölesi belirli iki akım değeri arasında çalısır.Röle üzerinde bulunanbir ayar vidasıyla, rölenin arzulanan motor akımına ayarlanmasısağlanır.Bazı termik aşırı akım rölelerinde şöht dirençlerkullanılır.Bu dirençler bir aşırı akım rölesinin değişik akımlardakullanılmasını sağlar.

Termik aşırı akım rölesinin akım değeri büyüdükçe, ısıtıcı telin vebimetalin ölçüleride büyür.Hatta çok büyükakım değerlerinde ısıtıcınınve bimetalin yapımı imkansız hale gelir.Bu gibi durumlarda bir akımtrafosu ile kullanılacak küçük değerli bir termikasırı akımrölesi,büyük güçlü bir motoru aşırı akımlardan korur. Ayrıca firmalarbüyük akımlar için aşırı akım rölelerini direkt ısıtmalı olarakyaparlar.Direkt ısıtmalı termik aşırı akım rölelerinde ısıtıcı elemanbulunmaz.Direkt ısıtmalı aşırı akım rölelerinde, motor akımı bimetalüzerinden geçer. Bimetalin bükülmesine ve kontağın açılmasına sebebolacak olan ısı bimetal içinde doğar.